Monday , June 24 2019
Breaking News
Home / अन्तर्राष्ट्रिय / अमेरिका, चाइना र वल्र्ड सिस्टम थ्योरि

अमेरिका, चाइना र वल्र्ड सिस्टम थ्योरि

साहास भण्डारी  नेपालय टाइम्स इटहरी  ट्रम अमेरिका को सुरक्षा र शक्तिलाई केन्द्रिकृत रुपमा लान लागि परेका छन । राष्ट्रपति वन्ने चुनावि दौड र जित पछिको मेक्सिको को पर्खाल लाइ उदाहरण उनको नेशनालिस्ट स्वरुप पाउन सकिन्छ । उनको यहि निति नै हाल अमेरिका को शक्ति र स्वतन्त्रता को रुपान्तरण अन्यत्र सर्ने देखाउछ । यहि शक्ति को नेशनल स्वरुप लाइ वनाइरहन उनले केहि फरक रुपमा व्रिटेन संगवाट लिने देखिन्छ । व्रिटेन शक्तिवाट केन्द्रिकृत फरक रणनित लिएको पाइन्छ जसको स्वरुपको पावर कन्जुम्शन शैलि हो । हाल उनको भ्रमणको वेला विरोध भएको छ ।आयरल्याण्ड लगायतको भ्रमण व्रिज लाइ लिएर पनि हो तर यसलाइ मात्र प्रतिनिधि मान्न सकिदैन । चिन र अमेरिका आफ्रना पक्षधर राष्ट्रसंग शक्ति वचाउन लागे अमेरिका को व्रिटेन भ्रमण र चिन को रसिया भ्रमण ले संकुचन र प्रसारण प्रष्ट हुन्छ ।

 

यसलाई विश्व व्यापि सिद्वान्त ले यसलाइ फरक रुपमा हेदर्छ ।
के हो विश्वव्यापि सिद्वान्त ?
–विकासको हिसावले विश्वको तिन भाग लगाएर विश्लेषण गर्न सकिने नितिलाइ नैे विश्वव्यापि सिद्वान्त भनिन्छ ।जसको उद्येश्य विकासको एकरुपता वाट विकासमा पछि परेको राष्ट्रलाई पहिचान गरेर विकासमा अधिवढाउन निकालिएको निति हो । इमानुयल वालेस्टाइन र तत्कालिन अमेरिकि राष्ट्रपति रोष्टो ले यसलाइ अधि सारेको हो जसमा पहिलो विश्व –अमेरिका ,व्रिटेन र रसिया दोस्रो विश्व – जापान ,चाइना ,फ्रान्स,ब्रजिल आदि तेस्रो विश्व –नेपाल ,भारत ,भुटान आदि पर्दछन । यिनै राष्ट्रको विकासिय विभाजन नै विश्वव्यापि सिद्वान्त हो । जसलाइ कोर, सेमिपेरिफेरि र पेरिफेरी भनेर छुट्याइन्छ ।
अमेरिका र चाइना क“हा छन वल्र्ड सिस्टम थ्योरिमा ?
–अमेरिका पहिलो विश्व वा कोर भित्रको राष्ट्र हो भने चिन दोस्रो विश्व अर्थात सेमिपेरिफेरि मा पर्दछ । अमेरिका ले दोस्रो राष्ट्रमा वजार सञ्जाल विस्तार गर्दछ र दोस्रोले तेस्रोमा उत्पादित समानको पहिलो राष्ट्रमा समान पठाउने र पहिलो वाट प्राप्त तेस्रो राष्ट्र सम्म पुर्याउने काम गर्दछ । चिनले अमेरिकी मोडल वाट धेरै आफ्रनो देशमा मास प्रोडक्सन गरेर वितरण गर्दछ ।
इमानुएल वालेस्टाइन ले शक्ति को प्रसारण अवको चरणमा एसियामा सर्ने कुरा पुष्टि गछ । चाइनाको वेल्ट इन रोड इनिसेटिभ वाट विश्व वजारमा पहुच पुयाउने निति चाइनाको छ । अमेरिका अवको चरणमा व्रिटेन जस्तो शत्ति सन्तुलनको स्थिति संगै नेशनालिस्ट नेचरमा पाउने कुरा हालैको दुवेै को भ्रमणवाट प्रष्टाउछ । हाल अमेरिकाले विश्व प्रसिद्व हुवावे को ५ जि संगै चलेको ट्रेड वार वाट रुस लगायत देशको वार्तामा सि जिङ्ग पिङ्ग लागेका छन । यसले चिन को विश्वका कोर राष्ट्रमा समावेस भएपछि अव शक्तिको प्रसारण मा चिन लागेको अनुमान लगाउन सकिन्छ ।
कुन राष्ट्र कहिले थिए शक्तिमा ?
१) नेदरल्याण्ड
२) रसिया
३)व्रिटेन
४)अमेरिका
अवको विश्व शक्तिराष्ट्रको पालोमा चिन आइसकोको छ ।साथै निति ,अर्थ र परिस्थिती पनि यहि प्रकृयामा रहेको अनुमान लगाउन सकिन्छ ।
थप लेखलाई प्रतिक्षा
साहास भण्डारी
अध्ययनरत विद्यार्थी समाजशास्त्र(आर आर)

Check Also

चलचित्र ‘साईनो’ को दोस्रो गीत ‘कुन मायाको साईनो’ गीत सार्वजनिक

नेपाली चलचित्रकी प्रथम नायिका तथा वरिष्ठ अभिनेत्री भुवन चन्द थापाद्वारा निर्मित चलचित्र ‘साईनो’ को दोस्रो …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *